بما سبق مىكرد ( بيست گفتار ) . مفتاح حل مشكلات و جريانات خلافت على عليه السلام ، كليدى كه يك مورخ با آن كليد بتواند حوادث خلافت على عليه السلام را تحليل كند ، همانا تصلَّب و انعطاف ناپذيرى آن حضرت در مورد عدالت اسلامى خصوصاً از جنبهء حيف و ميلهاى مالى بود ، به معنى اعم در مورد حقوق افراد ( حقوق بشر ) بود . جملهء * ( لو لا حضور الحاضر . . . و ما اخذ الله على العلماء ان لايقارّوا على كظَّة ظالم و لا سغب مظلوم . . . ) * شاهد نيرومندى است . در آغاز خلافت فرمود : دعونى و التمسوا غيرى فانّا مستقبلون امراً له وجوه و الوان لا تقوم له القلوب و لا تثبت عليه العقول و ان الآفاق قد اغامت و المحجة قد تنكَّرت و اعلموا انى ان اجبتكم ركبت بكم ما اعلم . راجع به قطايع عثمان فرمود : و الله لو وجدته قد تزوّج به النساء و ملك به الاماء لرددته ، فان فى العدل سعة و من ضاق عليه العدل فالجور عليه اضيق . او عطف بما سبق مىكرد و مىگفت : * ( الحق القديم لايبطله شىء . مال و ثروت 1 . به چه چيز مال و ثروت گفته مىشود ؟ چيزهايى كه يكى از حوايج اوليه يا ثانويهء انسان را برآورد و قابليت تملك و انحصار داشته باشد . اين دو شرط است كه ايجاد ارزش و ماليت مىكند ، اما رايگان نبودن تأثيرى در ماليت ندارد ، چنان كه رايگان بودن با فرض قابليت تملك و انحصار مضر به ماليت و ارزش نيست .